Phẫu thuật sau giảm cân bằng GLP-1: chỉ định và bằng chứng

Ngày càng nhiều người đến phòng khám phẫu thuật giảm béo sau nhiều tháng hoặc nhiều năm dùng thuốc GLP-1 như semaglutide. Nhiều người đã giảm cân, và một số không còn đạt ngưỡng BMI được đặt ra trước khi có các thuốc này. Từ đó nảy sinh câu hỏi thực tế: việc giảm cân nhờ thuốc có nên làm mất điều kiện phẫu thuật? Dùng GLP-1 trước mổ có làm thay đổi kết quả sau mổ? Hai phương pháp so sánh ra sao về lâu dài? Bài viết tổng hợp các tuyên bố và nghiên cứu gần đây để hỗ trợ bác sĩ, không thiên về phương pháp nào.

Quan điểm của IFSO về phẫu thuật sau giảm cân bằng GLP-1

Năm 2025, Liên đoàn Quốc tế Phẫu thuật Béo phì và Rối loạn Chuyển hóa (IFSO) công bố tuyên bố về phẫu thuật giảm béo và chuyển hóa sau khi giảm cân bằng thuốc. Các điểm chính:

Ngừng một thuốc đang hiệu quả chỉ để xem cân nặng có tăng lại và bệnh nhân có đạt lại tiêu chuẩn phẫu thuật hay không nhìn chung là không hợp lý. Thử nghiệm STEP 4 và SURMOUNT-4 cho thấy khi ngừng thuốc, tăng cân trở lại và tái phát biến chứng thường xảy ra.

Giảm cân nhờ thuốc có thể làm giảm độ khó và nguy cơ phẫu thuật, nhưng tự nó không nên loại trừ bệnh nhân có nguy cơ lâm sàng vẫn cần can thiệp, như bệnh liên quan béo phì kéo dài, chất lượng sống kém hoặc khả năng tăng cân lại cao khi ngừng thuốc.

Bằng chứng về phẫu thuật sau khi giảm cân nhiều bằng thuốc còn ít, và khoảng cách tối ưu giữa ngừng thuốc và phẫu thuật cần được nghiên cứu. Cần đánh giá đa chuyên khoa kỹ lưỡng và giải thích rõ những điều chưa chắc chắn. Với BMI 25 đến 30 kg/m2, dữ liệu phẫu thuật hạn chế nên cần chọn lựa thận trọng.

Thuốc và phẫu thuật được xem là bổ trợ cho nhau chứ không đối đầu. Các tác giả công bố có quan hệ tài chính với một số công ty dược và thiết bị y tế.

Dùng GLP-1 trước mổ có thay đổi kết quả?

Một thư nghiên cứu trên JAMA Surgery (2026) xem xét 383 bệnh nhân phẫu thuật giảm béo lần đầu tại UCSF từ 2022 đến 2024; 92 người đã dùng GLP-1 trước mổ. Sau 12 tháng, tỷ lệ giảm tổng cân nặng là 24% ở người từng dùng và 25% ở người chưa dùng; giảm cân nặng thừa là 60% và 62%, không khác biệt có ý nghĩa. Biến chứng và thời gian nằm viện cũng tương tự. Giới hạn: nghiên cứu hồi cứu một trung tâm, chủ yếu dùng semaglutide và không rõ thời gian dùng thuốc trước đó.

Đái tháo đường dài hạn và chi phí

Nghiên cứu ARMMS-T2D tổng hợp 262 người đái tháo đường típ 2 được phân ngẫu nhiên vào nhóm phẫu thuật (166) hoặc điều trị nội khoa và lối sống (96). Với thời gian theo dõi trung vị 11 năm, tối đa 14 năm, 58% nhóm phẫu thuật đạt lui bệnh (HbA1c dưới 6,5% mà không dùng thuốc hạ đường huyết) so với 3% ở nhóm nội khoa. Thời gian mắc bệnh ngắn, không dùng insulin và giảm cân nhiều trong năm đầu dự báo lui bệnh; tái phát dễ xảy ra hơn khi mắc bệnh lâu và dùng nhiều nhóm thuốc.

Một phân tích dữ liệu bảo hiểm công bố năm 2026 trên Surgery for Obesity and Related Diseases so sánh 4931 cặp ghép và thấy tổng chi phí hai năm sau cắt dạ dày hình ống thấp hơn khoảng 12794 USD so với điều trị GLP-1. Có ba lưu ý: nghiên cứu do Intuitive Surgical, nhà sản xuất robot phẫu thuật, tài trợ và một số tác giả là nhân viên công ty; nhóm GLP-1 chỉ gồm người lấy thuốc liên tục trong hai năm; và dữ liệu thuộc giai đoạn 2017 đến 2023, trước những thay đổi giá thuốc gần đây.

Ý nghĩa trong thực hành

Nhìn chung, bằng chứng ủng hộ đánh giá cá thể thay vì tự động loại trừ sau khi giảm cân bằng GLP-1, trao đổi thẳng thắn về những điều chưa biết, và lập kế hoạch dài hạn có thể kết hợp cả thuốc và phẫu thuật.

Bài viết chỉ nhằm mục đích giáo dục chung cho nhân viên y tế và không phải là lời khuyên y khoa. Quyết định điều trị do bệnh nhân cùng nhóm đa chuyên khoa đưa ra.

Nguồn: - Cohen RV, Prager G, le Roux CW, Lingvay I, Salminen P. IFSO statement on metabolic bariatric surgery after pharmacotherapy-induced weight loss in clinical obesity. Lancet Diabetes Endocrinol 2025;13(9):733-736 (doi:10.1016/S2213-8587(25)00198-6) - Huynh RL et al. Preoperative GLP-1 Receptor Agonist Use and Weight Loss Outcomes After Bariatric Surgery. JAMA Surg 2026 (doi:10.1001/jamasurg.2026.3327) - Healio report on the JAMA Surgery research letter (2026-09-08) - Predictors of Type 2 Diabetes Remission and Relapse After Metabolic-Bariatric Surgery or Medical-Lifestyle Therapy in the ARMMS-T2D Study. Diabetes Care 2026 (doi:10.2337/dc26-1070) - Total healthcare costs and cost savings after bariatric surgery and GLP-1 receptor agonist treatment for obesity and diabetes vary with insurance coverage. Surg Obes Relat Dis 2026 (funded by Intuitive Surgical; doi:10.1016/j.soard.2026.09.012)00916-0/fulltext) - Synopulse analysis of the SOARD cost study, including funding and author affiliations